Ánh Mắt Em Trong Ký Ức

Em thân mến,

Trước thềm Tết Trung Thu – Tết đoàn viên, ngày hội của trẻ thơ, ngoài trời bỗng đổ cơn mưa. Tiếng mưa rơi lộp độp trên mái nhà, hòa cùng hơi đất ngai ngái bốc lên, khiến lòng Yă (*) chùng xuống trong nỗi nhớ miên man về những ngày ở vùng truyền giáo. Trong không gian tĩnh mịch, hình ảnh em lại hiện về rõ nét hơn bao giờ hết. Giữa bao khuôn mặt, bao kỷ niệm, chính ánh mắt ngây ngô và dáng vẻ gầy gò của em đã khiến lòng Yă thao thức khôn nguôi, tựa như tiếng mưa vẫn không ngừng gõ nhịp trong tim.

Em, một đứa trẻ chừng mười bốn tuổi, nhưng chẳng ai trong làng biết chính xác. Sinh ra trong một gia đình nghèo, đông con, cha mẹ lại chìm trong men rượu, em lớn lên giữa những tiếng cười cợt và sự bỏ mặc. Không được đến trường, em quanh quẩn trong làng, theo bạn bè tập tành hút thuốc, uống rượu từ khi còn bé. Lúc mới gặp, Yă đã nghĩ em là một đứa trẻ hư hỏng, quậy phá, chẳng có gì để hy vọng.

Thế nhưng mùa hè vừa rồi, khi Yă mở lớp học nhỏ cho các em trong làng, Yă đã gọi em đến chỉ như một lời “mời lơi”. Yă không nghĩ em sẽ đến, càng không mong em sẽ ở lại. Nhưng em đã đến. Em ngồi đó, tay run run cầm bút, nắn nót từng con chữ như thể đang nâng niu một kho báu. Em cười, em hát, em chơi đùa như bao trẻ nhỏ khác. Có lúc em chăm học đến nỗi quên cả ăn, quên cả chơi. Trong ánh mắt em, Yă thấy một khát vọng, khát vọng được học, được biết, được bước ra khỏi bóng tối của cuộc đời.

Nhưng rồi, cuộc đời không để em yên. Bạn bè chế giễu, dân làng chê bai, cha mẹ cười cợt. Em lặng lẽ bỏ lớp, trở về với những ngày lang thang mò cua, bắt cá trên ruộng. Có lần Yă gọi em đến ăn cơm cùng các em nhỏ, nhưng em không đến. Em khờ khạo, nhưng trong em có lòng tự trọng. Em không muốn bị thương hại, không muốn bị coi thường. Và chính điều đó khiến Yă càng thêm xót xa.

Ngày rời vùng truyền giáo để trở về Hội dòng, Yă không được gặp lại em. Nhưng hình bóng em ngồi học, đôi mắt sáng lên khi viết được một chữ mới, cứ quấn lấy tâm trí Yă. Yă thao thức, khắc khoải, tự hỏi: Rồi đời em sẽ đi về đâu? Liệu em có còn nhớ những ngày ngắn ngủi ấy, khi em được là một đứa trẻ đúng nghĩa, được học, được vui, được mơ?

Em ơi, Yă viết cho em không chỉ để nói với riêng em, mà còn để nói với dân làng, với tất cả mọi người. Bởi em không phải là một trường hợp duy nhất. Bao nhiêu trẻ em nơi vùng núi, vùng sâu, vùng xa, những đứa trẻ sinh ra trong nghèo khó, thiếu thốn, bị bỏ mặc giữa cuộc đời, cũng đang mang trong mình khát vọng bị chôn vùi. Các em có thể bị coi là hư hỏng, quậy phá, nhưng thật ra, sâu thẳm trong lòng các em vẫn có một ánh sáng và ước mơ. Chỉ cần một bàn tay nâng đỡ, một ánh mắt cảm thông, một cơ hội nhỏ bé, các em sẽ tỏa sáng.

Yă nhớ mãi ánh mắt em khi viết chữ. Đó không chỉ là ánh mắt của một đứa trẻ học bài, mà là ánh mắt của một tâm hồn đang được mở ra, đang được chạm đến một thế giới mới. Thế giới của tri thức, của hy vọng, của tương lai. Nhưng rồi thế giới ấy khép lại quá nhanh, để lại trong em một khoảng trống. Và trong Yă, một nỗi đau.

Yă không biết giờ này em đang ở đâu, làm gì. Có thể em vẫn lang thang trên ruộng, có thể em đã theo bạn bè vào những cuộc chơi vô nghĩa. Nhưng Yă tin, trong sâu thẳm, em vẫn nhớ những ngày hè ấy. Và Yă luôn cầu nguyện, xin Chúa giữ lấy hạt giống nhỏ bé đã gieo vào lòng em, để một ngày nào đó, hạt giống ấy sẽ nảy mầm.

Em thân mến, Yă không viết để trách móc ai. Cha mẹ em cũng chỉ là những người nghèo khổ, bị trói buộc bởi thói quen và nỗi khổ riêng. Dân làng cũng chỉ nhìn bằng đôi mắt quen thuộc, chưa đủ rộng để thấy được tiềm năng nơi một đứa trẻ. Nhưng Yă viết để nhắc mình và mọi người rằng: mỗi đứa trẻ đều là một món quà. Dù nghèo, dù khờ, dù bị coi thường, các em vẫn mang trong mình một phẩm giá, một khả năng, một hy vọng. Nếu chúng ta biết trân trọng, biết nâng đỡ, biết kiên nhẫn, thì những đứa trẻ ấy sẽ trở thành những con người tốt đẹp.

Yă viết cho em, để nói rằng: em không hề vô nghĩa. Em là một phần của đời Yă, một phần của hành trình truyền giáo. Em đã dạy cho Yă bài học về sự kiên nhẫn, về cái nhìn mới mẻ, về niềm tin vào những điều tưởng chừng nhỏ bé. Em đã cho Yă thấy rằng, ngay cả trong một đứa trẻ bị coi là hư hỏng, vẫn có một tâm hồn khao khát ánh sáng.

Khẽ nhắm mắt nghĩ về vầng trăng rằm tháng Tám, về tiếng trống lân rộn rã, những chiếc lồng đèn sặc sỡ, cái bánh, viên kẹo ngọt ngào và về niềm vui Tết thiếu nhi đang tưng bừng khắp nơi,… Yă cầu nguyện cho em, cho dân làng, cho tất cả những đứa trẻ như em. Cầu cho mọi người biết mở lòng, biết nhìn nhau bằng ánh mắt yêu thương. Cầu cho những hạt giống tri thức, hy vọng, và tình thương được gieo xuống, dù nhỏ bé, vẫn có ngày nảy mầm. Và cầu cho em, một ngày nào đó, sẽ lại cầm cây bút, viết nên những con chữ của đời mình.

Em thân mến, nếu một ngày nào đó em đọc được những dòng này, hãy nhớ rằng: Yă vẫn nhớ em, vẫn cầu nguyện cho em. Và Yă tin, Chúa cũng đang nhìn em bằng ánh mắt yêu thương, đang chờ em trở về với ánh sáng.

Gửi em, với tất cả yêu thương và thao thức.

^(*) Yă: Cách người Jarai gọi và xưng hô với các Sơ để chỉ những người phụ nữ được kính trọng.

M.M.T